Projekty TEN-T w Europie: opóźnione i z przekroczonymi kosztorysami
Ustalony na rok 2030 cel ukończenia bazowej transuropejskiej sieci transportowej TEN-T nie zostanie zrealizowany — stwierdzono w audycie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ECA). Średnie opóźnienie realizacji projektów TEN-T wynosi obecnie 11 lat.
ECA ogłosił wyniki kolejnego audytu realizacji transeuropejskiej sieci transportowej. W poprzednim raporcie z 2020 r. stwierdzono, że sieć bazowa TEN-T „prawdopopodobnie” nie zostanie ukończona w wyznaczonym czasie. Z nowego raportu wynika, że cele te nie zostaną na pewno osiągnięte. Z powodu opóźnień w realizacji projektów infiastrukturlanych koszt tych inwestycji w 2020 r. był wyższy o 47% od kosztorysu. Obecnie różnica ta wynosi aż 82%.
Problemy Rail Baltica
Największy wzrost kosztów względem zaplanowanego kosztorysu zaliczyła budowa linii kolei dużych prędkości Rail Baltica w krajach bałtyckich. Koszt tego przedsięwzięcia wzrósł o 160% w ciągu 6 lat, co spowodowało konieczność ograniczenia projektu. Równocześnie Rail Baltica jest uważana za jedną z najważniejszych inwestycji strategicznych, w kontekście nowej sytuacji geopolitycznej jaka nastąpiła po rosyjskiej agresji na Ukrainę. Wg. pierwotnych szacunków koszt budowy RB od granicy polsko-litewskiej do Tallina miał wynieść 6 mld euro, a obecnie określany jest na 23,8 mld euro.
Spółka Rail Baltica w odpowiedzi na komunikat ECA stwierdziła, że duży wzrost kosztów projektu wynikał niedokładnych szacunków ryzyka inwestycyjnego. — Początkowe prognozy kosztów opierały się na wstępnych założeniach inżynierii wartości, a następnie zostały zastąpione dokładniejszymi szacunkami, w miarę jak projekt wchodził w fazę projektu głównego. Wzrost kosztów był dodatkowo napędzany rozszerzeniem zakresu, zaktualizowanymi wymogami technicznymi, bezpieczeństwa i mobilności wojskowej oraz znaczną presją zewnętrzną, w tym skumulowaną inflacją w krajach bałtyckich na poziomie około 40% w latach 2017–2023, wyższymi cenami budownictwa i energii, zakłóceniami w łańcuchach dostaw oraz wpływem wojny Rosji z Ukrainą — czytamy w oświadczeniu Rail Baltica.
Opóźnione projekty
ECA wymienił tez kilka innych projektów TEN-T, których realizacja jest opóźniona i związana z przekroczeniem kosztorysu. Koszt budowy Kanału Sekwana — Europa Płn. wzrósł trzykrotnie względem pierwotnych szacunków. Tunel Lyon — Turyn ma zostać otwarty w 2033 r. a nie w 2015 jak pierwotnie zakładano. Linia Y w Kraju Basków, która miała być gotowa w 2010 r. zostanie otwarta prawdopodobnie w 2030 r. a Tunel Bazowy Brenner ma być ukończony w 2032 r. a nie w 2016 r. jak planowano.
ECA skrytykował również Komisję Europejską za niekorzystanie z posiadanych przez nią narzędzi prawnych do weryfikowania stanu realizacji przez kraje członkowskie projektów TEN-T. W kolejnych europejskich megaprojektach oczekiwany jest ściślejszy nadzór ze strony KE.
— Audytorzy spodziewają się, że niedawna rewizja rozporządzenia TEN-T zwiększy rolę i uprawnienia Komisji Europejskiej w zakresie nadzoru nad ukończeniem sieci. Podkreślają jednak, że będzie to miało wpływ przede wszystkim na przyszłe megaprojekty. Zauważają również, że wpływ takiej zmiany na przyszłe projekty infrastrukturalne będzie ostatecznie zależał od tego, czy przepisy prawne zostaną faktycznie wdrożone i przestrzegane przez państwa UE — stwierdzono w raporcie ECA.
Audytorzy Trybunału w Luksemburgu podkreślają znaczenie budowy transeuropejskiej sieci transportowej dla zielonej transformacji transportu i logistyki, zmiany modalnej z dróg na zrównoważone przewozy kolejowe i śródlądowe oraz poprawy bezpieczeństwa łańcuchów dostaw i możliwości reagowania na nowe ryzyka geopolityczne w Europie.
— Sztandarowe unijne infrastruktury transportowe mają przekształcić Europę, zbliżając ludzi do siebie i ułatwiając działalność gospodarczą. Jednak trzy dekady po tym, jak większość z nich została zaprojektowana, wciąż jesteśmy daleko od zakończenia tych projektów i od osiągnięcia zamierzonych usprawnień w przepływie pasażerów i towarów w całej Europie – powiedziała Annemie Turtelboom, członkini Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, która kierowała pracami nad tym raportem aktualizacyjnym.
Czytaj także: Inwestycje infrastrukturalne w UE: brakuje koordynacji i analizy korzyści
Możliwość komentowania została wyłączona.
