Możliwa opłata za tranzyt Cieśniną Ormuz - część rachunku za rozpoczęcie nierozsądnej wojny
Rozpoczęte przedwczoraj rozmowy techniczne w Dosze (Katar) między przedstawicielami rządów USA i Iranu zakończyły się porozumieniem obowiązującym przez siedem dni. Ma to dać czas na „właściwe” negocjacje w sprawie warunków memorandum o porozumieniu pokojowym. Te, po dwóch tygodniach - z 60-dniowego okresu wcześniej uzgodnionego rozejmu - wciąż pozostają w impasie.
W centrum uwagi jest m.in. sprawa tranzytu statków przez Cieśninę Ormuz. Sedno sporu nie uległo zmianie. Iran nalega na wspólną z Omanem kontrolę nad cieśniną i wzdłuż wybrzeży tych krajów, za co oba kraje będą pobierać opłaty. Jeszcze w zeszłym tygodniu Donald Trump nazwał pomysł pobierania opłat za przejazd przez cieśninę „niedopuszczalnym”. A jednak istnieje prawdopodobieństwo, że pewna forma opłaty może być pobierana.
Stan rozmów
Formalnie, nadal omawiane są uściślenia projekt z połowy czerwca amerykańsko-irańskiego porozumienia ramowego, składającego się z 14-tu punktów, w tym m.in. w sprawie programu atomowego Iranu, odblokowania depozytów irańskich, odszkodowania za skutki działań wojennych, czy swobodnej żeglugi Cieśniną Ormuz.
Obie strony odmiennie interpretują niektóre wstępne i ogólne ustalenia. Dlatego, jak podają media zachodnie, zerwanie wstępnego memorandum o porozumieniu wydaje się obecnie bardziej prawdopodobne niż porozumienie w sprawie ostatecznego porozumienia. Odmiennie relacjonowane są też prowadzone rozmowy techniczne.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych Kataru potwierdziło w środę, że nie doszło do żadnych bezpośrednich spotkań na wysokim szczeblu między przedstawicielami USA i Iranu, a delegacje techniczne naprzemiennie przebywały między Dohą i innymi miejscami, aby „zachować mechanizm komunikacji ustanowiony podczas rozmów w Szwajcarii”.
Sprawa tranzytu Cieśniną Ormuz
W oparciu o informacje irańskiego urzędnika i czterech dyplomatów „znających sprawę”, New York Times stwierdza, żeIran i sprzymierzony z USA Oman realizują plany pobierania opłat od statków za przepływające przez Cieśninę Ormuz, pomimo publicznych sprzeciwów Amerykanów. Jeśli plany te zostaną wprowadzone w życie, będą znaczącą zmianą w stosunku do statusu strategicznego szlaku wodnego sprzed wojny oraz upowszechnić model na inne takie szlaki. Według irańskiego urzędnika i regionalnego dyplomaty, Oman niedawno złożył formalną propozycję Stanom Zjednoczonym i innym zachodnim sojusznikom plan opłat za korzystanie z cieśniny.
Propozycja ta jest częściowo wzorowana na ustaleniach dotyczących Cieśniny Malakka, gdzie prywatna japońska fundacja zarządza tam dobrowolnymi składkami rządów, firm i stowarzyszeń branżowych, aby ułatwić bezpieczną żeglugę przez cieśninę, powiedział NYT dyplomata regionalny. Taki model proponuje też Oman podkreślając, że opłaty będą dobrowolne.
Z kolei urzędnik irański stwierdził NYT, że opłaty będą jednak obowiązkowe. Tak też stwierdził w poniedziałek wiceminister spraw zagranicznych Iranu, Kazem Gharibabadi w irańskiej telewizji, dodając, że obecnie priorytetem Teheranu jest osiągnięcie porozumienia z Omanem. Podkreśłił, że jeśli Oman nie będzie skłonny do ustanowienia wspólnych ram zarządzania tym szlakiem wodnym, Iran będzie działał samodzielnie.
Co na to kraje europejskie?
Chociaż kraje europejskie są niezadowolone z pomysłu opłat, obecnie koncentrują się na tym, aby odbywało się to przynajmniej w sposób, który nie narusza prawa międzynarodowego – powiedzieli NYT dyplomaci. A dobrowolne opłaty mogłyby spełnić ten wymóg.
„Można to nazwać dobrowolnością – Ormuz był całkowicie otwarty przed tą wojną, a teraz już nie jest” – powiedział H.A. Hellyer, starszy współpracownik w Royal United Services Institute, organizacji badawczej w Londynie. „To nie sprawka Omanu, oni nigdy tego nie chcieli. Cały ten kłopot jest częścią rachunku Waszyngtonu za rozpoczęcie nierozsądnej wojny”.
Rozmowy z Sułtanatem Omanu
Osoba znająca stanowisko USA stwierdziła NYT, że amerykański zespół negocjacyjny ceni sobie partnerstwo z Omanem i jest przekonany, że „różnice zdań dotyczące propozycji Omanu będą mogły zostać rozwiązane na poziomie technicznym”. „To, co dzieje się w cieśninie, jest dla nich pilną kwestią bezpieczeństwa narodowego” – powiedziała NYT Anna Jacobs, pracownik naukowy Arab Gulf States Institute z siedzibą w Nowym Jorku. „Patrzą na konflikt i bezpieczeństwo regionalne z szerszej perspektywy i koncentrują się na tym, jak utrzymać Iran przy stole negocjacyjnym.”
Trzech europejskich dyplomatów stwierdziło, że początkowo omańscy urzędnicy przedstawiali swoje działania jako próbę znalezienia planu awaryjnego, który ułatwiłby przepływ handlu morskiego na wypadek kontynuacji konfliktu. Arsenio Domínguez, sekretarz generalny Międzynarodowej Organizacji Morskiej powiedział, że opłaty za przejazd lub jakikolwiek system, który narusza zasadę swobody żeglugi na międzynarodowych drogach wodnych, nie byłby zgodny z prawem międzynarodowym. Jednak dobrowolny fundusz na rzecz Cieśniny Ormuz mógłby być wykonalny.
Mehdi Mohammadi, starszy doradca generała Mohammada Baghera Ghalibafa, głównego negocjatora Iranu ze Stanami Zjednoczonymi, napisał na swoim profilu w mediach społecznościowych, że terminologia nie ma dla Iranu znaczenia, „czy nazwiemy to opłatami za przejazd, opłatami za usługi bezpieczeństwa, czy przeprawą morską”. „Nigdzie na świecie nie ma darmowych usług” – powiedział.
Możliwość komentowania została wyłączona.
