Trasa arktyczna bardziej atrakcyjna dla żeglugi
Liczba statków operujących w Arktyce osiągnęła w 2025 roku rekordowy poziom. Ma to związek głównie z dłuższym sezonem nawigacyjnym i szerszym dostępem do wcześniej trudno dostępnych regionów Arktyki. A pierwotną przyczyną są zmiany w środowisku morskim, takie jak zmniejszanie się zasięgu lodu, w tym tzw. starszego, grubego. Dane o ruchu statków w Arktyce opublikowała Grupa Roboczą Rady Arktycznej ds. Ochrony Środowiska Morskiego Arktyki (PAME).
Metodologia
Grupa Robocza śledzi trendy ruchu statków arktycznych od 2013 roku, wykorzystując swój System Danych o Ruchu Statków Arktycznych (ASTD). Przez arktyczny rejon morski (Arctic Polar Code) rozumie trasy korzystające z mórz: Beringa, Czukockiego, Wschodniosyberyjskiego, Łaptiewów, Barentsa po Grenlandzkie. Jest to więc większy zbiór danych, wykraczający poza Północny Szlak Morski, z którego korzystają głównie statki rosyjskie.
Kluczowe dane
W 2025 roku 1812 unikalnych statków wpłynęło na obszar APC. W porównaniu z 2013 rokiem, kiedy rozpoczęto zbieranie danych, oznacza to wzrost o 40 proc. Termin „unikalne statki” odnosi się do każdego statku liczonego tylko raz, chociaż wiele statków wpływa na ten obszar wielokrotnie w ciągu roku. Porównując okres 2013 – 2025, odległość przebyta przez statki w obszarze APC wzrosła aż o 95 proc., z 6,1 miliona mil morskich do 11,9 miliona. Odległość ta reprezentuje łączną liczbę mil morskich przebytych przez każdy statek.
Liczba statków wpływających na obszar objęty APC jest zazwyczaj najwyższa we wrześniu, kiedy zasięg arktycznego lodu morskiego jest najniższy. We wrześniu 2025 r. odnotowano tam 1060 statków, czyli przypadło na nie 58 proc. ruchu w całym roku (1812).
„Na wzrost żeglugi w Arktyce wpływa kilka czynników” – skomentował w raporcie Hjalti Hreinsson, zastępca sekretarza PAME, który administruje systemem ASTD. „Jednym z nich, i być może najważniejszym, jest wzrost wydobycia zasobów naturalnych. W porównaniu z innymi obszarami morskimi na świecie, w Arktyce nie ma zbyt wielu statków, a nowe projekty będą miały istotny wpływ na statystyki”.
Struktura wpływających statków
Pod względem struktury, najpopularniejszym typem statków korzystających z mórz arktycznych, z udziałem 40 proc. wpływających, były w ub.r. statki rybackie. Drugim najpopularniejszym typem statków są drobnicowce. Przez kilka lat ich udział był znikomy (5 w 2013 r,), ale wzrósł silnie, gdy w 2015 roku rozpoczęła działalność kopalnia Mary River w Baffinalandzie (Ziemia Baffina, terytorium Nunavut należącym do Kanady), gdzie eksploatuje się jedno z najbogatszych na świecie złóż rudy żelaza (42 masowce w 2024 r., 32 w 2025 r.). Operator kopalni otrzymał licencję na wysyłkę w 2025 r. 4,2 mln ton rudy. Sezon wysyłkowy trwał w ub.r. 73 dni, od 29 lipca do 9 października.
Trzecią grupę korzystającą z APC tworzą tankowce, niemal wyłącznie gazowców – w ub.r. odnotowano 40 „unikalnych” takich tankowców. Ich liczba była minimalna przed uruchomieniem projektu Jamał LNG w Rosji, podkreślają autorzy raportu. Obecnie kilka tankowców transportuje gaz z Jamału bezpośrednio na rynki zagraniczne, w tym do Azji. W sumie 15 tankowców LNG zostało zaprojektowanych i zbudowanych specjalnie na potrzeby projektu Jamał LNG, aby umożliwić całoroczną żeglugę bez pomocy lodołamaczy na trasach żeglugowych w kierunku zachodnim, a w sezonie letnim na wschód przez Północny Szlak Morski. Rośnie też liczba statków wycieczkowych i pasażerskich, wpływających w różne regiony mórz arktycznych, stwierdza PAME.
Plany
Z tego ostatniego powodu „Przygotowujemy więcej raportów. Kolejny będzie dotyczył mniejszych jednostek pływających po Arktyce, a także opracowujemy raporty dotyczące statków wycieczkowych i pasażerskich w Arktyce. Współpracujemy również z ekspertami z Francji, aby opracować raport na temat wypadków statków w Arktyce” – dodał Hjalti.
Wkrótce duża aktualizacja ASTD będzie też zawierać szczegółowe statystyki i informacje dla około 500 portów w Arktyce, co przyczyni się do kompleksowej oceny ruchu statków w portach arktycznych w przyszłości.
Możliwość komentowania została wyłączona.
