Statki floty cieni trafiają coraz częściej pod banderę rosyjską
Od maja 2025 roku zostało namierzonych prawie 70 tankowców z tzw. ciemnej floty, które przyjęły banderę Rosji. Proces ten trwa, gdyż od grudnia ubr., tj. po represjach rządów Stanów Zjednoczonych Wielkiej Brytanii i Francji skutkujących m.in. abordażem, zajęciem lub zatrzymaniem statków pływających pod fałszywą banderą, flagę rosyjską wywiesiło na rufie 40 jednostek.
Dane te dostarczyła izraelska firma wywiadowcza Windward, z branży zarządzania ryzykiem w transporcie morskim. Według niej, ogółem w ciągu całego 2025 roku bandery, często wielokrotnie, zmieniło ponad 300 tankowców z floty cieni. Z kolei dane brytyjskiej firmy analitycznej Clarksons Research pokazują, że w ciągu ostatnich 12 miesięcy rosyjska bandera wzrosła o ponad 25 proc.
Najnowsze ustalenia
Objęcie przez kraje zachodnie sankcjami handel ropą naftową z Rosji, Iranu i Wenezueli sprawiło, że większość państw wygodnej (taniej) bandery zaczęła wyrejestrowywać statki, używane do przewozu tego ładunku. W efekcie albo zmieniły one banderę, albo stały się bezpaństwowcami (bez obywatelstwa kraju rejestracji). Ich sytuacja się w miarę normalizuje, gdy zmienią banderę na rosyjską. Jest ona często jedynym rejestrem akceptującym statki podejrzanych bander i przywraca ochronę prawną na mocy międzynarodowego prawa morskiego.
Dlatego ok. połowa tankowców, które zmieniły w ub.r. banderę, jest dziś własnością Sovcomflot, rosyjskiej spółki żeglugowej kontrolowanej przez rząd. Dane Windward pokazują też, że ok. 120 tankowców o długości ponad 180 metrów, obsługujących handel rosyjską ropą nosi banderę z 19 krajów tzw. oszukańczych rejestrów, w tym z: Botswany, Gujany, Gwinei i Madagaskaru. Statki te należą do floty ponad 650 tankowców floty „cieni” i w ciągu ostatnich dwóch lat były pod ścisłym nadzorem podczas rejsów do/z rosyjskich portów na Bałtyku. Oczekuje się, że tendencja zmiany bandery na rosyjską przyspieszy, jeśli rządy, w tym Stanów Zjednoczonych, będą nadal wywierać presję i przechwytywać statki pod nielegalną banderą.
Szacunki Clarksons Research
Dane Clarksons Research pokazują, że w ciągu ostatnich 12 miesięcy rosyjska bandera wzrosła o ponad 25 proc. Tylko w zeszłym tygodniu trafiły pod ten rejestr co najmniej trzy statki z fałszywych rejestrów – Akkord, Saga i Topaz.
Działania UE
Strategia zmiany bandery stanie się pilniejsza, jeśli pod koniec tego miesiąca zostanie przegłosowany proponowany przez Komisję Europejską 20. pakiet sankcji. Unia Europejska planuje znieść limit cen ropy naftowej i zastąpić go całkowitym zakazem usług morskich związanych z eksportem rosyjskiej ropy. „Wdrożenie propozycji UE, poprzedzonej konsultacjami z USA, wywarłoby dodatkową, znaczną presję na Kreml. Rosjanie staliby się niemal całkowicie uzależnieni od „ciemnej floty” – zasugerowali eksperci z firmy brokerskiej Poten & Partners w cotygodniowym raporcie.
Już wcześniej państwa nadbrzeżne Morza Bałtyckiego i Morza Północnego zwracały się do różnych organów, by ściślej kontrolować flotę cieni, w tym w służbie rosyjskiej. W końcu stycznia skierowały list otwarty do międzynarodowej społeczności morskiej, w szczególności do: państw bandery i portów, władz krajowych, rejestrów bandery, towarzystw klasyfikacyjnych, przedsiębiorstw żeglugowych, menedżerów, operatorów i marynarzy. Ostrzegają w nim przed nowymi, pojawiającymi się zagrożeniami dla bezpieczeństwa na morzu wynikającymi z rosnącej ingerencji Globalnego Systemu Nawigacji Satelitarnej (GNSS) na wodach europejskich, a zwłaszcza w regionie Morza Bałtyckiego.
List, podpisany przez: Belgię, Danię, Estonię, Finlandię, Francję, Niemcy, Islandię, Łotwę, Litwę, Holandię, Norwegię, Polskę, Szwecję i Wielką Brytanię podkreśla, że te zakłócenia, mające swoje źródło w Rosji, obniżają bezpieczeństwo żeglugi międzynarodowej, co sprawia, że „wszystkie statki są zagrożone”. Podkreślają również, że równie istotna jest integralność Systemu Automatycznej Identyfikacji (AIS). Fałszowanie danych AIS statków floty cieni „podważa bezpieczeństwo morskie, zwiększa ryzyko wypadków i poważnie utrudnia akcje ratownicze”.
Współsygnatariusze listu apelują do międzynarodowej społeczności morskiej i władz krajowych o uznanie zakłóceń GNSS i manipulacji AIS za zagrożenia dla bezpieczeństwa morskiego. Zarazem wnioskują, by podjąć współpracę przy rozwoju alternatywnych naziemnych systemów radionawigacyjnych, które mogłyby zastąpić GNSS w przypadku zakłóceń, utraty sygnału lub zakłóceń.
Możliwość komentowania została wyłączona.
