USA odrzucają propozycje IMO dotyczące zerowej emisji netto w żegludze i grozi krajom które poprą projekt
Stany Zjednoczone formalnie odrzuciły propozycję Komitetu Ochrony Środowiska (MEPC) Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) „Net-Zero Framework” (ram zerowych netto), której celem jest redukcja globalnych emisji gazów cieplarnianych (GHG) przez sektor żeglugi morskiej w transporcie międzynarodowym. Ma ona zostać przyjęta w październiku podczas nadzwyczajnej sesji MEPC, a ostatecznie zatwierdzona przez zgromadzenie ogólne IMO wiosną 2026 r.
We wspólnym oświadczeniu sekretarzy: stanu USA – Marco Rubio, handlu – Howarda Lutnicka, ds. energii – Chrisa Wrighta i ds. transportu – Seana Duffy’ego przekazano, że administracja Trumpa „jednoznacznie odrzuca” tę propozycję, określając ją „globalnym podatkiem węglowym, ale ze skutkami dla Amerykanów.” Co więcej, w oświadczeniu wyrażono groźbę podjęciem działań przeciwko tym krajom, które poprą projekt podczas posiedzenia MEPC w październiku.
Propozycja MEPC do uzgodnienia
W kwietniu MEPC uzgodniło większością głosów (63 za, w tym państwa UE, Chiny, Brazylia, 16 przeciw – w tym USA) propozycję ram zerowej emisji netto w żegludze. Mają one na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych z sektora żeglugi morskiej poprzez wprowadzenie norm paliwowych i opłat dla statków, które nie spełniają rygorystycznych celów.
IMO Net-zerro Framework jest pierwszymi na świecie instrumentem, które łączy obowiązkowe limity emisji i ceny gazów cieplarnianych w całym sektorze żeglugi. Począwszy od 2028 r. wszystkie statki (o masie powyżej 5000 ton brutto, które mają ok. 85 proc. udział w całkowitej emisji GHG branży) będą musiały zacząć używać paliw powodujących mniejsze emisje GHG lub zapłacić za emisje ponad ustalone limity.
Przyjęto też tzw. średnioterminowe – do osiągnięcia w ciągu najbliższych 7 lat – środki techniczno-ekonomiczne mające na celu ograniczenie emisji GHG. Roczny współczynnik intensywności emisji gazów cieplarnianych (GFI) ma dwa poziomy: bazowy i referencyjny. Dla 2028 r. poziom bazowy GFI wynosi 4 proc., a referencyjny 17 proc., dla 2030 r. – odpowiednio: 8 i 21 proc., a 2035 r. – 30 i 43 proc. Od 2028 r. właściciel statku nadal wykorzystujący konwencjonalne (kopalne) paliwo bunkrowe ma zapłacić opłatę w wysokości 380 USD/1 tonę GHG powyżej progu referencyjnego.
Kontrowersja nr 1
Projekt ram zerowej emisji netto MEPC budzi skrajne opinie. Zdaniem większości członków uzgodnione w kwietniu cele GFI nie zapewnią zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych (GHG) do 2050 r., co zakłada strategia IMO z 2023 r. Potwierdza to badanie IMO w maja, że obecny poziom emisji wzrośnie do połowy stulecia o 50 proc., , a w najlepszym przypadku utrzyma się jedynie na obecnym poziomie. Obecnie żegluga ma 2,8 proc. udziału w globalnej antropogenicznej emisji CO2.
Według ocen IMO, do dekarbonizacji sektora przyczynią się takie paliwa alternatywne jak: wodór, amoniak i metanol – i to pod warunkiem, że będą wytwarzane w pełni w oparciu o „zielone” technologie (a nie z paliw kopalnych). IMO zarazem podkreśla, że tylko niewielka liczba statków ma możliwość korzystania z paliw alternatywnych, ale napędzane są głównie silnikami dwupaliwowymi, opartymi na spalaniu paliw kopalnych.
Kontrowersja nr 2
Nawet przyjęty w kwietniu projekt „ram” – w założeniu kompromisowy – był negowany. Delegacja USA na posiedzenie MEPC argumentowała, że nowe przepisy przyniosłyby nieproporcjonalnie korzyści Chinom (są w czołówce rozwoju paliw alternatywnych), a nałożyłyby kary („opłatę węglową”) na takie paliwa, jak LNG i biopaliwa, w produkcji których przoduje amerykański przemysł.
Obecnie, jak wskazuje oświadczenie sekretarzy Białego Domu, do tej retoryki dodano nowe argumenty. Podano w nim, że prezydent Donald Trump nie zaakceptuje „żadnego międzynarodowego porozumienia środowiskowego, które nadmiernie lub niesprawiedliwie obciąża Stany Zjednoczone lub szkodzi interesom narodu amerykańskiego (…) Nie będzie tolerować żadnych działań, które zwiększają koszty dla naszych obywateli, dostawców energii, firm i ich klientów lub turystów”.
Ale zapewne chodzi o stary wątek – walki gospodarczej z Chinami. Nowe normy paliwowe byłyby korzystne dla Chin, wymagając stosowania droższych paliw alternatywnych niedostępnych w globalnej skali, w produkcji których one przodują. Według Instytutu Metanolu, Chiny już mają ponad połowę światowej mocy produkcji zielonego metanolu, do 2030 r. zwiększą ten udział do 75 – 80 proc.
Co dalej?
Groźby USA wobec wahających się członków MEPC mogą zaważyć na kształcie Net-Zero Framework, przyjętym ostatecznie w październiku. Z kolei celem zgromadzenia ogólnego IMO na wiosnę przyszłego roku jest włączenie tych ram do nowego rozdziału 5 załącznika nr VI (Zapobieganie zanieczyszczeniu powietrza ze statków) konwencji MARPOL (o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki), przyjętej przez IMO w 1973 r. Jeśli nie uda się osiągnąć konsensusu podczas zgromadzenia IMO, do uchwalenia ram będzie potrzeba dwóch trzecich głosów – 108 ze 176 członków IMO, którzy ratyfikowali konwencję MARPOL.
Możliwość komentowania została wyłączona.
